HCV

Wirusowe zapalenie wątroby typu C (wzw C)
określane było dawniej jako potransfuzyjne lub „nie -A, nie- B” wzw. Dzisiaj, ze względu na rozprzestrzenienie, swoją specyfikę, brak szczepionki, brak skutecznych metod leczenia nazywane jest także „cichą epidemią”.
Za wirusowe zapalenie wątroby typu C odpowiedzialny jest wirus HCy, który udało się zidentyfikować dopiero w 1989 r. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) szacuje się, że wirusem HCV zakażonych jest około 170 mln ludzi (3% światowej populacji). Wskaźnik dla Polski wynosi co najmniej 1,4% - co daje liczbę około 540 tysięcy.
Zakażenie wirusem HCV rzadko objawia się żółtaczką, aż u 85% zakażonych dochodzi do przewlekłego zapalenia wątroby i nosicielstwa. Choroba rozwija się podstępnie przez wiele lat nie dając wyraźnych dolegliwości i skutków klinicznych. Przewlekłe zakażenie HCV niesie ze sobą ryzyko marskości wątroby oraz raka „ które znacząco wzrasta u osób spożywających alkohol.
Do zakażenia wzw C dochodzi w podobnych okolicznościach jak w przypadku wzw B, mniejsze jest jednak prawdopodobieństwo zakażenia na drodze kontaktów seksualnych oraz z matki na dziecko podczas porodu i w okresie okołoporodowym.
Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia wirusem HBV i HCV należy:
- rygorystyczne przestrzegać procedur dotyczących
zapobiegania zakażeniom szpitalnym w tym HB Vi HC y,
- stosować sprzęt jednorazowego użycia jednorazowe rękawiczki
- przeprowadzać sterylizację w autoklawach,
- przeciwdziałać narkomani
- unikać przypadkowych, niechronionych kontaktów seksualnych,
- wskazane wydaje się być używanie wyłącznie własnych przyborów toaletowych (szczoteczek do zębów, golarek, depilatorów, nożyczek i cążek do paznokci).
Skuteczną ochronę przed zakażeniem HBV stanowi szczepienie, które zabezpiecza jednocześnie przed zakażeniem HDV (wzw D).
W przeciwieństwie do wzw typu A i B(oraz D) nie ma jeszcze szczepionki przeciwko wzw typu C.
lekst: dr n. med. Zbigniew Deroń, mgr Beata Solarczyk

Wirus zapalenia wątroby typu C, HCV

HCV jest przyczyną wirusowego zapalenia wątroby typu C. Uznaje się go za przyczynę raka i marskości wątroby. Wirus HCV jest zdolny do wywołania nosicielstwa. Wykazuje dużą wrażliwość na środki i metody dezynfekcyjne, większą niż HBV, mniejszą niż HIV.

Historia

Wirus HCV został zidentyfikowany dopiero w 1989 roku, choć wcześniej wiedziano, że musi istnieć czynnik wywołujący zapalenia wątroby określanej jako Nie-A-Nie-B (NANB Hepatitis). W późniejszym okresie wykryto także kolejne wirusy zapalenia wątroby nazwane HGV, GB-C i TTV. Badania nad ich wpływem na wątrobę trwają.

Epidemiologia

Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych przez WHO, szacuje się, że w Polsce zakażone jest około 1,4% populacji, wśród dawców krwi przeciwciała anty-HCV wykrywa się u 0,5% osób. W akcjach Stowarzyszenie "Prometeusze", w badaniach przesiewowych, bezpłatnych organizowanych od 2005 roku wykryto w sumie odsetek około 1,75% zakażeń wśród populacji polskiej (dodatnie wyniki przeciwciał antyHCV). Wśród kobiet ciężarnych w 2007 roku wykryto odsetek mniejszy od 0,5% (8 wyników dodatnich na 1585 badań).

Leczenie

Szacuje się, że w Polsce jest prawie 700 000 zarażonych wirusem HCV (dane Polskiej Grupy Ekspertów HCV). WHO szacuje ilość zakażonych na około 1,5% populacji (czyli ok. 570 000 000). Genotypem dominującym w Polsce jest 1B (ok. 80% przypadków zakażeń), przy którym skuteczność leczenia wynosi 56-57%. HCV to bardzo poważny problem medyczny i społeczny. Wykryto dotychczas zaledwie pomiędzy 20 a 50 tys. zakażonych (dane Polskiej Grupy Ekspertów HCV - 20 tys. versus dane Stowarzyszenia "Prometeusze" - 50 tys.), co stanowi bardzo niewielki odsetek wykrywalności. Przyczyna leży po stronie bezoobjawowości zakażenia, które nawet do 20-30 lat może się nie ujawniać. Nieleczone przewlekłe zakażenie HCV prowadzić może do marskości i raka pierwotnego tego narządu. Wiedza społeczeństwa o HCV jest bardzo niska - w badaniu opinii publicznej (TNS OBOP wrzesień 2007 rok) ok. 93% społeczeństwa nie wiedziało co to jest HCV. W obliczu braku szczepionki przeciw HCV leczenie jest jedyną formą przeciwdziałania szerzeniu się epidemii - zmniejszenie rezerwuaru HCV w populacji. Z farmakoekonomicznego punktu widzenia każde leczenie skuteczniejsze i tańsze od np. hemodializowania jest zasadne. Leczenie jest refundowane w ramach tak zwanych "programów lekowych". Aby wykryć zakażenie HCV, należy zacząć od prostego testu serologicznego: antyHCV

Choroba

Większość (96%) zakażonych nie jest świadoma swojego stanu, ponieważ zazwyczaj przewlekła infekcja jest skąpoobjawowa i trwa latami. Średni czas trwania zakażenia HCV, od momentu wniknięcia wirusa do ustroju do poważnych problemów zdrowotnych, jest zazwyczaj dłuższy, niż w przypadku HIV i trwa 5 do 35 lat. Choroba często kończy się marskością i rakiem wątroby, poprzedzonymi poważnymi komplikacjami, uniemożliwiającymi normalne funkcjonowanie (wodobrzusze, żylaki i krwawienia przełyku, żółtaczka, problemy z krzepliwością krwi, zaburzenia psychiczne, do śpiączki wątrobowej włącznie). Zapaleniu wątroby, wywołanemu przez HCV, często towarzyszą choroby autoimmunologiczne, w tym autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH), które znacznie pogarszają rokowanie i czas przeżycia.

Drogi i mechanizm zakażenia

Źródło zakażenia stanowią ludzie chorzy na WZW i nosiciele. HCV przenosi się podczas kontaktu krwi własnej z krwią nosiciela. Potencjalnie zakaźny jest każdy materiał zawierający krew. Wirus przenosi się w czasie zabiegów medycznych: pobierania i transfuzji krwi, zabiegów operacyjnych i innych, a także przez zabiegi niemedyczne, takie jak wykonywanie tatuażu, wstrzykiwanie narkotyku niesterylną igłą lub strzykawką itd. Prawdopodobieństwo zakażenia przez produkty krwiopochodne wynosi 3,3%. Możliwość okołoporodowej transmisji wirusa z matki na noworodka wynosi około 5-6%. Jak dotąd nie znaleziono skutecznej szczepionki przeciw HCV. W wielu przypadkach możliwe jest zahamowanie działalności wirusa w organizmie, a nawet zahamowanie procesu jego namnażania, dzięki takim środkom jak interferon i rybawiryna. W trakcie badań jest szereg nowych leków, takich jak wiramidyna czy kwas lukrecjowy.

Do zakażenia HCV najczęściej dochodzi podczas zabiegów medycznych:

• operacji, zabiegów chirurgicznych, badań (np. bronchoskopia);
• zabiegów stomatologicznych;
• zastrzyków;
• pobierania krwi bez zmiany rękawiczek przez pielęgniarkę;
• dializ
• przyjmowania produktów krwiopochodnych i narządów (zwłaszcza przed 1992 r.);
• usuwania znamion.

Można się też zakazić podczas:

• manikiuru, pedikiuru;
• wizyty u fryzjera (zranienie brzytwą, żyletką, nożyczkami);
• akupunktury;
• używania tych samych przyborów kosmetycznych przez członków rodziny;
• robienia tatuaży
• przekłuwania uszu lub kolczykowania ciała
• bójki (jeśli doszło do kontaktu z krwią);
• uprawiania sportów kontaktowych (boks, judo), jeśli doszło do kontaktu z krwią;
• stosunek seksualny (prawdopodobieństwo zakażenia jest bardzo niskie i wynosi około 1-3% w 25-letnim współżyciu monogamicznym; inne nowsze doniesienia naukowe szacują, że prawdopodobieństwo zakażenia poprzez stosunki seksualne wynosi nawet poniżej 1%);
• praktyk sado-maso;
• skaleczeń, ran, zadrapań podczas naprawiania sprzętu (zwłaszcza medycznego);
• używania dożylnie narkotyków
• używania dożylnie środków dopingujących;
• podczas transfuzji krwi i przeszczepów (właściwie przed 1992 r.);
• podczas ciąży i porodu;
• udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadków bez zachowania należytego zabezpieczenia;
• pracy z chorymi na HCV, bez zachowania należytego bezpieczeństwa przy kontakcie z krwią;
• pracy z materiałem zakaźnym (np. w laboratorium) bez zachowania zasad bezpieczeństwa.

W przypadku każdego kontaktu z krwią osoby zakażonej może dojść do infekcji.

Zakażenie HCV nie jest zaliczane do chorób przenoszonych drogą płciową. Ryzyko zakażenia przez kontakty seksualne jednak istnieje,chociaż jest znikome , ze względu na możliwość uszkodzenia naskórka i/lub błony śluzowej narządów rodnych np. w czasie stosunków analnych. Nie ma dowodów na zakaźność spermy u osób zakażonych tylko HCV. Jakkolwiek ryzyko zakażenia przez kontakt z nasieniem wydaje się większy, jeżeli występuje koinfekcja HIV.

Wirus HCV nie przenosi się przez:

• kichanie i kaszel;
• trzymanie za ręce;
• całowanie się;
• używanie tej samej toalety, wanny, prysznica;
• spożywanie żywności przygotowywanej przez osobę zakażona HCV (jeżeli żywność nie miała kontaktu z krwią tej osoby);
• trzymanie kogoś w objęciach, przytulanie;
• pływanie w tym samym zbiorniku wodnym;
• zabawa z dziećmi, sport (jeśli nie dochodzi do uszkodzeń ciała).

Ryzyko zarażenia wirusem HCV zwiększa się znacząco u osób zarażonych wirusem HIV. Szacuje się, że 30-40% zarażonych HIV choruje także na HCV.

Ankieta ryzyka